Nizamümülk Kimdir Biyografi - Siyasetname hakkında

NİZAMÜLMÜLK

Asıl adı Ebu Hasan bin Ali olan Nizamülmülk, iyi bir eğitim gördü ve Fars soylularının kültür ortamında yetişti. Horasan’daki başarılı memurluğu, şehzade olarak Merv’de bulunan Alparslan’ın maiyetine girmesini sağladı. Onun 1063’te tahta çıkmasıyla vezirliğe getirildi. Malazgirt Savaşı dışındaki bütün seferlere katıldı ve iç güvenliğin sağlanmasında önemli rol oynadı. Görüşleriyle devlet yönetimine ilişkin kararları büyük ölçüde etkiledi. Alparslan’ın oğlu Melikşah’ın döneminde de vezirlik görevini sürdürdü. Ama Melikşah’ın son yıllarında saray entrikalarının etkisiyle konumu sarsıldı. Bu ortamda bir Batıni tarafından öldürüldü.
Uzun vezirlik döneminde büyük bir güç kazanan Nizamülmülk idari, mali ve askeri alanlardaki düzenlemeleriyle devlet yapısını sağlam temellere oturttu. Samani ve Gazneli sistemini örnek alarak etkili bir saray örgütü ve iyi işleyen bir merkezi yönetim oluşturdu. Yeni vezirlik ve divanlar kurarak devlet işlerini belirli bir düzene bağladı. Askeri ikta alanındaki yenilikleriyle bu kurumu kesin bir denetim alına aldı. Sünni inançlarına dayalı eğitimi geliştirmek amacıyla büyük şehirlerde Nizamiye olarak anılan medreseleri açtı. İslam hukukunu iyi kavramış güvenilir ve yetenekli yöneticiler yetiştirdi.
Nizamülmülk’ün ölümünden kısa bir süre önce Melikşah’ın isteği üzerine kaleme aldığı Siyasetname, devlet yönetimi konusundaki görüşlerini, yaptığı işleri ve gerekçelerinin içerir. Kendi türünün parlak örnekleri arasında sayılan bu Farsça eser 1954’te ve 1981’de Türkçeye çevirilerek aynı adla basılmıştır.